Instytut Ekonomiki Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej
Państwowy Instytut Badawczy

Zakład Rachunkowości Rolnej

ul. Świętokrzyska 20
00-002 Warszawa
Tel.: (+48 22) 5054439
Fax: (+48 22) 8266158

  

Metodyka i zakres danych

Wszystkie zmienne (cechy) charakteryzujące badaną działalność zbierane są według jednolitego systemu
z precyzyjnie wyznaczonymi standardami i dokładnie określoną metodyką. Zgromadzone dane pozwalają na obliczenie pierwszej kategorii dochodowej w rachunku kosztów, a mianowicie nadwyżki bezpośredniej. Należy zauważyć, że przyjęte założenia metodyczne rachunku nadwyżki bezpośredniej są w pełni zgodne z UE i zostały jednoznacznie zdefiniowane w kontekście obliczeń standardowej nadwyżki bezpośredniej (z ang. Standard Gross Margin – SGM), która jest podstawowym parametrem wykorzystywanym w klasyfikacji gospodarstw rolnych według UE, zwanej Wspólnotową Typologią Gospodarstw Rolnych.

Dane zbierane w ramach Systemu Zbierania Danych o Produktach Rolniczych dotyczące wartości produkcji, nakładów i kosztów bezpośrednich precyzyjnie zdefiniowano, a wykaz poszczególnych składników struktury jest bardzo szczegółowy.

Wartość produkcji jest sumą wartości produktów głównych i ubocznych znajdujących się w obrocie rynkowym.
Zestaw kosztów bezpośrednich, o które obniżana jest wartość produkcji jest różny w przypadku produkcji roślinnej i zwierzęcej, w obu przypadkach odzwierciedlają one jednak bieżące warunki rynkowe.

Do kosztów bezpośrednich produkcji roślinnej zalicza się:

  • materiał siewny i nasadzeniowy,
  • nawozy z zakupu,
  • środki do ochrony roślin,
  • regulatory wzrostu,
  • ubezpieczenie badanej uprawy,
  • koszty specjalistyczne.

Struktura rodzajowa poszczególnych grup kosztów bezpośrednich jest bardzo szczegółowa, dla przykładu środki do ochrony roślin dzielą się na: zaprawy nasienne, preparaty chwastobójcze, grzybobójcze, bakteriobójcze, gryzoniobójcze, preparaty do zwalczania owadów, roztoczy oraz szkodników glebowych, szkodników magazynowych i pozostałe środki ochrony roślin (np. do zwalczania ślimaków).

Do kosztów bezpośrednich produkcji zwierzęcej zalicza się:

  • zwierzęta wchodzące do działalności, w celu wymiany stada,
  • pasze,
  • czynsze dzierżawne za użytkowanie powierzchni paszowej,
  • ubezpieczenie zwierząt,
  • lekarstwa i środki weterynaryjne,
  • usługi weterynaryjne,
  • koszty specjalistyczne.

Struktura rodzajowa poszczególnych grup kosztów bezpośrednich produkcji zwierzęcej jest również bardzo szczegółowa, dla przykładu pasze dzielą się na:

  • pasze z zewnątrz gospodarstwa,
  • pasze z własnego gospodarstwa:
      • pasze własne z produktów potencjalnie towarowych,
      • pasze własne z produktów nietowarowych.

Ponadto dla każdej badanej działalności istnieje możliwość identyfikacji poszczególnych składników kosztów specjalistycznych (są to koszty, które mają bezpośredni związek z określoną działalnością oraz podnoszą jakość i wartość produktu finalnego), np. kosztu energii zużytej do suszenia produktów, kosztu środków dezynfekcyjnych, wydatków związanych z oceną plantacji czy ze sprzedażą zwierząt i produktów zwierzęcych.

Koszty na poszczególne działalności odzwierciedlają koszty bezpośrednie ponoszone w całym cyklu produkcji. Jako okres obrachunkowy przyjęto 12 kolejnych miesięcy roku kalendarzowego. Jednak dla niektórych działalności produkcji roślinnej (dotyczy głównie roślin ozimych) poniesione nakłady i koszty bezpośrednie odzwierciedlają cały cykl produkcji, tzn. wszystkie nakłady i koszty związane z produkcją występujące zarówno w roku poprzedzającym badania, jak i w roku, którego dotyczą prowadzone badania.
Natomiast w kontekście rachunku wartości produkcji, rejestracji podlega tylko sprzedaż produktów uzyskanych z uprawy działalności w danym roku badań.

Tak więc, dane zbierane w ramach Systemu Zbierania Danych o Produktach Rolniczych zarówno
o poniesionych kosztach bezpośrednich jak i wartości produkcji precyzyjnie odpowiadają określonej działalności w danym roku badań.

Należy dodać, że w ramach systemu AGROKOSZTY ewidencji podlegają również nakłady pracy własnej
i obcej
poniesione na badane działalności, dane te umożliwiają określenie ich pracochłonności.

 







© Copyrights 2006 IERiGŻ-PIB       Aktualizacje: Łukasz Abramczuk