Instytut Ekonomiki Rolnictwa
i Gospodarki Żywnościowej
Państwowy Instytut Badawczy

Zakład Rachunkowości Rolnej

ul. Świętokrzyska 20
00-002 Warszawa
Tel.: (+48 22) 5054439
Fax: (+48 22) 8266158

  

Rozwój badań dla rolniczych działalności produkcyjnych

Dane źródłowe w zakresie funkcjonowania gospodarstw rolnych oraz przemian ekonomicznych zachodzących w rolnictwie okresowo gromadzone są przez różne jednostki. Format prowadzonych badań dostosowany jest niekiedy do specyficznych potrzeb odbiorców, a uzyskiwane wyniki bardzo często są zupełnie nieporównywalne. Powodem jest różny zakres gromadzonych danych źródłowych, stosowanie różnych algorytmów obliczania wyników oraz różnych pojęć i terminologii.

Dla dokonania właściwej oceny przeobrażeń zachodzących w rolnictwie i kondycji finansowej gospodarstw rolnych konieczne jest posiadanie odpowiednich informacji źródłowych. Od jakości tych danych bardzo często zależy poprawność analizy, a także trafność podejmowanych decyzji.

Badania gospodarstw rolnych pod nadzorem Instytutu Ekonomiki Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej prowadzone są od 1950 roku. Należy jednak zaznaczyć, że początki rachunkowości rolnej w Polsce sięgają aż 1926 roku. Już wtedy zainteresowanie tematyką ekonomiki gospodarstw było duże, zaistniała zatem potrzeba – w celu uzyskiwania porównywalnych danych – prowadzenia rachunkowości w jednolitym formacie.

Na przestrzeni lat system prowadzonej rachunkowości podlegał wielu modyfikacjom merytorycznym i technologicznym, były one dyktowane określonym zapotrzebowaniem odbiorców, a także postępem technicznym sprzętu wspomagającego. Ewolucji ulegało także wykorzystanie danych dostarczanych przez system. Po wejściu Polski w fazę transformacji ustrojowej znacznie wzrosło zainteresowanie odbiorców bieżącymi wynikami dotyczącymi gospodarstwa jako całości, także wynikami dla poszczególnych produktów rolniczych.

W ramach funkcjonującego wówczas systemu, dane rachunkowości, tzn. dotyczące całego gospodarstwa jak również prowadzonych działalności produkcyjnych, gromadzone były jednocześnie. Należy podkreślić, że tworzona baza danych źródłowych od wielu lat była wykorzystywana do obliczania jednostkowych kosztów wytwarzania podstawowych produktów rolniczych, a także dochodów uzyskiwanych z badanych działalności produkcji roślinnej i zwierzęcej. Wielka szczegółowość zbieranych danych pozwalała dodatkowo na objaśnianie obserwowanych zmian.

W ostatnich latach, ze względu na zmianę ustroju gospodarczego, zagadnienia ekonomiczno-finansowe nabierały znaczenia w funkcjonowaniu i ocenie gospodarstw rolnych. W związku z akcesją Polski do Unii Europejskiej, koniecznością stało się dostosowanie krajowej statystyki rolniczej i ściśle z nią związanej rachunkowości, prowadzonej w indywidualnych gospodarstwach rolnych, do standardów unijnych. Kreowanie Wspólnej Polityki Rolnej wymaga posiadania obiektywnych danych o gospodarstwach rolnych funkcjonujących na terenie Wspólnoty. Funkcję taką pełni System Zbierania i Wykorzystywania Danych Rachunkowych
z Gospodarstw Rolnych (z ang. Farm Accountancy Data Network – FADN). Jest to system obowiązkowy, nałożony na każde państwo członkowskie UE.

Aktem prawnym, który uprawomocnił funkcjonowanie systemu FADN w Polsce jest Ustawa o zbieraniu i wykorzystywaniu danych rachunkowych z gospodarstw rolnych (Dz. U. 2001 nr 3 poz. 20). Wytyczne UE precyzują zakres danych, które w ramach tego systemu muszą być zbierane w indywidualnych gospodarstwach rolnych. Produktem systemu jest baza, która zawiera wiele informacji dotyczących całego gospodarstwa.

Mając na uwadze oczekiwania odbiorców zaistniała jednak potrzeba gromadzenia bardziej szczegółowych danych na poziomie działalności produkcyjnej, a nie całego gospodarstwa. W tym celu w Zakładzie Rachunkowości Rolnej IERiGŻ utworzony został System Zbierania Danych o Produktach Rolniczych AGROKOSZTY, w ramach którego zbierane są dane dla poszczególnych działalności produkcji roślinnej i zwierzęcej.

Obecnie za obsługę oraz organizację i realizację szeroko pojętych badań odpowiadają Pracownicy Działu Zbierania Danych i Rachunku Wyników Wybranych Produktów Rolniczych, który został powołany z dniem 1. lipca 2010 roku.

Dział ten do 30. czerwca 2010 roku funkcjonował jako Dział Zbierania Danych i Rachunku Wyników Wybranych Produktów Rolniczych oraz Standardowych Nadwyżek Bezpośrednich, został powołany z dniem 1. kwietnia 2003 roku. Na Pracownikach spoczywał obowiązek stworzenia systemu AGROKOSZTY, a następnie wdrożenia i prowadzenia badań.







© Copyrights 2006 IERiGŻ-PIB       Aktualizacje: Łukasz Abramczuk